Akalazya, yemek borusu ile mide arasındaki sfinkterin olması gerektiği gibi açılmamasına bağlı olarak yutulan lokmaların yemek borusunda birikmesi ile karakterize bir sindirim sistemi hastalığıdır. Normalde yutkunma ile birlikte açılan alt özofagus sfinkteri, akalazya hastalığı bulunan bireylerde sinirsel hasarlar veya sfinkter kasına ilişkin bozukluklar nedeniyle açılamaz. Bu durum hastalarda yutma güçlüğü (disfaji) ve yemek borusuna yemek sıkışması hissine neden olarak göğüste rahatsızlığa yol açar. Aspirasyon riski arttığından hastalarda yutulan besinlerin yemek borusuna kaçması ve buna bağlı olarak boğulma riski söz konusudur. Genellikle orta ve ileri yaş grubundaki yetişkin bireyleri etkileyen akalazya hastalığı nadir de olsa çocukluk çağında da ortaya çıkabilir. Çok yaygın görülen bir hastalık olmayan akalazyanın belirtileri bazı durumlada farklı hastalıklar ile karıştırılabilir. Bu nedenle hastanın yaşadığı sağlık sorunlarını, hissettiği semptomların tarzını hekime iyi bir şekilde ifade etmesi gerekir. Bazı bireyler akalazya hastalığını gastroözofageal reflü (mide reflüsü) ile karıştırır. Bunun nedeni her iki hastalıkta da yutulan besinlerin ağza geri gelmesi gibi bir semptom söz konusudur. Fakat her ikisi de alt özofagus sfinkterinin işlevine ilişkin sorundan kaynaklı olsa da reflü hastalığında mide içeriğinin yemek borusuna kaçması söz konusuyken akalazyada yemek borusundaki besinlerin mideye geçmekte zorlanması söz konusudur.

Akalazya belirtileri nelerdir?

Akalazya hastalarında görülen en yaygın belirti yutma güçlüğüdür. Hastaların büyük bir kısmı boğazlarına veya yemek borularına bir şeyin takıldığı hissinden yakınır. Disfaji olarak da adlandırılan bu durum öksürük ve boğazda tahriş gibi sorunları da beraberinde getirir. Aynı zamanda aspirasyon ve boğulma riskleri de söz konusudur. Akalazya hastalarında görülen semptomlar genellikle başlangıç aşamasında fazla şiddetli değildir. Fakat yavaş yavaş sorunların şiddeti ve sıklığında artış gözlenebilir. Zamanla hastalar katı besinleri yutmakta ciddi bir zorluk çekmeye başlayabilir. Bunların haricindeki diğer akalazya belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

Göğüste ağrı ve rahatsızlık hissi

Midede ve göğüste yanma

Yemeklerin ardından ağrı ve rahatsızlık hissetmek

Öğürme veya kusma

Geğirme

Pnömoni (aspirasyon oluşan hastalarda)

Öksürük

Kilo kaybı

Akalazya hastalığı neden olur?

Akalazya hastalığının gelişiminde rol oynayabilen farklı etkenler söz konusudur. Bunlardan bir tanesi kalıtımdır. Ailesinde akalazya veya farklı bir mide hastalığı bulunan bireylerde bu hastalığın görülme olasılığı diğer bireylere oranla daha yüksektir. Buna ek olarak otoimmün hastalıkları bulunan bireylerde de akalazya hastalığının görülme olasılığı artar. Bunun nedeni vücudun kendi dokularına zarar vermesine neden olan otoimmün hastalıklarda alt özofagus sfinkterindeki sinirlerin hasar görebilmesidir. Yemek borusu kanserleri ve bazı parazit kaynaklı hastalıklar da akalazya hastalığının ortaya çıkmasına veya şiddetlenmesine yol açabilir. Hastalığın gelişiminde rol oynayabileceği düşünülen bir diğer etken ise viral hastalıklardır. Temel nedenin sinir hücresi hasarı olduğu üzerinde birçok görüş birleşse de akalazyanın kesin gelişim nedeni henüz tam olarak tespit edilebilmiş değildir. Bu konuda bilimsel araştırmalar halen sürdürülmektedir.