Bağışıklık sistemini güçlendiren ve koruyan çinko büyüme ve gelişme evrelerinde önemli elementlerin başında gelmektedir. Memorial Diyarbakır Hastanesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü’nden Dyt. İrem Akpolat, çinko ve faydaları hakkında bilgi verdi.

Kronik hastalıklara yakalanma riskini azaltır.

Bağışıklığı güçlendirir.

Yaşa bağlı hastalık riskini azaltır.

Yara iyileşmesini hızlandırır.

Cilt problemlerini önler.

Saç dökülmesine karşı savaşır.

Makula dejenerasyonu.

Kronik yorgunluk.

Romatoid Artrit.

Wilson

Alzheimer gibi hastalıkların önlenmesinde etkili olmaktadır. Bunlara ek olarak sperm üretiminde rol oynayan testosteron hormonunda önemli rol oynamaktadır.

Çinko ihtiyacı günlük ne kadardır?

Çinko depo edilemediği için gün içerisinde beslenme ile alınması önerilmektedir.

0-6 ay bebeklerde 2 mg

7-12 ay bebeklerde 3mg

1-3 yaş çocuklarda 3 mg

5-8 yaş çocuklarda 5 mg

9-12 yaş çocuklarda 1 mg

15 yaş üstü erkeklerde 11 mg

Hamile ve emziren anne 12 mg

Yetişkin bireylerde 10 mg günlük çinko ihtiyacının karşılanmasına yeterli olmaktadır.

Çinko içeren besinler nelerdir?

Çinko hayvansal ve bitkisel besin kaynağı içeren ürünlerde bulunmaktadır. Hayvansal kaynaklı besinlerin çinko içeriği ve insan vücudunda emilimi bitkisel kaynaklı ürünlere göre fazla olduğu 

bilinmektedir. Dengeli ve düzenli bir beslenme ile hayvansal kaynaklı çinko ve bitkisel kaynaklı çinko tüketimi vücut için yeterli olacaktır.

Tavuk

Hindi

Hardal

Susam

Mantar

Kakao

Yumurta

Patates

Kabak çekirdeği

Yer fıstığı

Kımızı et; Dana ve kuzu eti

Kabuklu deniz ürünleri; Yengeç, ıstakoz, istridye

Yeşil yapraklı sebzeler; ıspanak, pazı, roka

Çinko vücutta neden azalır?

Vücutta çinkonun azalmasına neden olan etkenler şu şekilde sıralanabilir;

Yetersiz beslenme

Düşük biyoyararlanım

Malabsorbsiyon

Bazı klinik durumlar

Büyüme ve gelişme

Hamilelik

Yüksek alkol tüketimi

Kronik rahatsızlıklar çinko azalmasına neden olmaktadır.

Çinko eksikliği nasıl anlaşılır?

Çinko eksikliğiyle ilgili kesin ve tek bir test olmadığından bazı belirtiler bu durumu el verebilir. Genetik yatkınlık, geçmişe dönük beslenme anamnezi ve alışkanlıklarıyla beraber kan ve saç teli testiyle çinko eksikliğine bakılabilir. Bebek ve çocuklarda ise büyüme ve gelişme hızı klinik belirtiler eksikliğin anlaşılmasında yol gösterir.

Çinko eksikliği kimlerde görülür?

Besin tüketiminde çinko yetersiz alındığında yaş aralığı, cinsiyet fark etmeksizin her bireyde görülebilir. Bunlara ek olarak;

Vejeteryanlar

Veganlar

Otoimmün hastalığı olan kişiler

Bağışıklık baskılayıcı ilaçların tüketimi

Çölyak hastalığı

İshal

Pankreas hastalığı

Diyabet

Karaciğer rahatsızlığı ve genetik yatkınlığı bulunan bireylerde daha sık görülür.

Yetişkinlerde çinko eksikliği belirtileri nelerdir?

Yetişkinlerde çinko eksikliği özellikle bağışıklık sistemini zayıflattığı için yaşam konforunu olumsuz yönde etkileyen problemlere yol açar.

Tekrarlayan grip

Yaraların geç iyileşmesi.

Saç dökülmesi

Atılmayan ödem

İnfertilite ( kısırlık )

Gebelikte düşük

Erkeklerde düşük testosteron üretimi

İştahsızlık

Kuru cilt

Sivilce

Bebek ve çocuklarda çinko eksikliği belirtileri nelerdir?

Bebek ve çocuklar için 0-5 yaş arasında çinko önemli rol oynar. Sık tekrarlayan enfeksiyon ve düşük bağışıklık çinko eksikliğinin belirtileri arasında bulunuyor. 0-2 yaş bebeklerde ise ishal en belirgin semptomdur. Erken yaşlarda oluşan çinko eksikliği bilişsel işlev bozukluğuna yol açar. Davranış sorunları, büyüme geriliği, cilt problemleri, geç iyileşen yara, tat ve koku algılamada bozukluklar en 

yaygın görülen belirtiler arasındadır. Okul çağındaki çocuklarda, kronik iyileşmeyen bacak arası ülserleri ve tekrarlayan enfeksiyonlar görülebilir.

Çinko fazlalığı belirtileri nelerdir?

Fazla miktarda çinko tavsiyesi kullanan bireylerde çinko toksisitesi meydana gelebilir. Kas krampları, bağışıklığın azalması, kusma, ateş, mide bulantısı, ishal, baş ağrısı gibi atipik yan etkileri görülebilir. Bakırın emilimini azaltarak bakır eksikliğine yol açabilir.

Çinko eksikliğinde takviye gerekir mi?

Sağlıklı ve dengeli beslenme ile günlük çinko ihtiyacı karşılanmaktadır. Bazı hastalıkların ve beslenme biçiminden kaynaklı oluşan çinko eksikliğinde ancak hekim tavsiye doğrultusunda takviye alımı yapılmalıdır. Çinkonun vücutta emilimi açısından en iyi formu çinko pikolinattır. Çinko eksikliklerini tedavi etmek ve gebeler için yaygın kullanılan bir formdur. Çinko oksit ve çinko sülfür vücut tarafından emilimin en az olduğu formlardır. Bu formların alımından kaçınılmalıdır. Bunun nedeni mide bulantısı, mide ve bağırsaklarda tahrişe neden olabileceğinden kaynaklanmasıdır.

Çinko minerali eksikliğimi nasıl giderebilirim?

Hekim tarafından kesin tanısı konulan çinko eksikliği için diyetisyen eşliğinde beslenme programı ve çinko içeren tamamlayıcı destek tedavisi uygulanmaktadır.