Kirli kan kalpte temizlenip oksijenle dolu hale gelmek üzere akciğerlere iletilir. Toplardamarlarda kanın en zor iletiliği bölüm bacaklardır. Ayakta duran ya da oturan bir kişi kanın yukarı kalbe doğru yaptığı hareketi yerçekimine karşı bir harekettir. Yerçekimi sebebiyle kan sürekli aşağı doğru ilerleme durumundadır. Bu sebeple toplardamarların içinde kanın aşağı doğru ters hareketini engellemek amacıyla birkaç santimetre mesafeyle yerleşmiş tek yönlü çalışan kapakçıklar bulunmaktadır. Normal şartlarda kan yukarı doğru giderken kapaklar açılır, aşağı doğru ilerlemek istediğinde söz konusu kapanıp kanın ters hareketine müsaade etmezler.

Venöz Yetmezlik Nedir?

Söz konusu kapaklar; kilolu olanlarda, öğretmen, berber gibi ayakta uzun süre kalanlarla, masa başı uzun süre oturarak iş görenlerde, kadınlarda hormonal özelliklerden dolayı, tekrarlayan gebeliklerde, ailede yaygın varis hikâyeleri olanlarda görevlerini iyi yapamaz hale gelebilmektedir. Bu gibi hallerde kan aşağı doğru bir göllenme ve basınç meydana getirmektedir. Buna VENÖZ YETMEZLİK adını vermekteyiz.

Varis Ne Demektir?

Toplardamarlarda geriye kaçışın ve basıncın artması zaman zaman damarlarda lokalize genişlemelere neden olmaktadır. Toplardamarlardaki lokalize genişlemelere ise VARİS adını vermekteyiz. Toplardamarlardaki genişlemeler örümcek ağına benzemektedir. Çok ince ve yaygın olabildiği gibi, biraz daha kalınca mavi damarlar veya dışarı çıkıntılar oluşturan büyük damarlar halinde de olabilir. Varislerde yaşanan şikâyetlerin önemli bir bölümü venöz yetmezlikten kaynaklanmaktadır. Kanın aşağı doğru göllenmesinin ve oluşturduğu basıncın sonucunda çeşitli şikâyetler ortaya çıkar.

Bu şikayetler:

Bacaklarda yorgunluk, dolgunluk hissi,

Kramplar

Ayak bileklerinden yukarı doğru ilerleyen ödem, erken zamanda çorapların iz oluşturması veya ayakkabının akşama doğru daha küçük gelmesi hissi. 

Ayak tabanında gerçekleşen yanma ve his bozuklukları, kimi zaman hastalar yürürken kauçuğa bastıkları gibi bir hali olduğunu ifade etmektedirler.

Kaşıntı, özellikle sıcak günlerden sonra bileklerde daha yoğun olmak üzere kaşıntılar ve kaşınmayla ilişkili berelenmeler gerçekleşebilir.

Dışarıdan gözlenebilen büyük varislerde kanın genişlemiş söz konusu bölgelerdeki aşırı durgunluğu pıhtılaşmaya ve damar duvarında iltihaba benzer değişikliklere yol açabilir. 

Hastalığı ilerleyenlerde yine bilek bölgelerinde kahverengiye benzeyen renk değişiklikleri gerçekleşir.

Kahverengine dönen bölgelerin merkezinde kimi zaman kaşınma sonrası ortaya çıkan ufak yaralar daha büyüyerek canı acıtan, iş gücü kaybı ve hayat kalitesini olumsuz etkileyen, zor iyileşen yaralar oluşabilir. Söz konusu yaralar iyi ve etkili tedavilerle bile 2-3 ayda iyileşebilmektedirler.

Varislerde/venöz yetmezliklerdeki gibi şikâyetlerle diğer rahatsızlıklarda da karşılaşılabilmektedir. Bu sebeple hastanın başvurduğu hekimin en başta hastayı çok iyi sorgulayarak sorunlarının venöz yetmezlik ile ilgili olup olmadığını belirlemesi gerekmektedir. Benzeri şikâyetlere sebep olabilen sorunları bazılarını şöyle sıralayabiliriz.

Eklem problemleri. İlk olarak diz eklemi olmak üzere birçok eklem hastalıkları üzerinde dikkatle durulmalıdır.

Siyatalji. Siyatik sinirinin bel fıtığı benzeri sebeplerle ağrı yapması olasıdır

Adele ağrıları.

Periferik nöropatiler. Sinir uçlarının değişik nedenlerle aşırı uyarılabilir olması ya da şeker hastalığı gibi sebeplerle sinirlerin yanlış uyarı göndermeleri

kimi ilerleyici sinir kas hastalıkları

Kemik iltihabı

Tendon rahatsızlıkları. Adeleleri kemiklere bağlayan tendon dediğimiz bağ yapılarının sorunları da ağrı sebebi olabilir.

Postür bozuklukları. Vücudumuz belli bir halde kalacak şekilde dizayn edilmiştir. Ağırlık merkezini değiştiren, iskelet ve adele sistemini zorlayan duruş, oturma ve yürüyüş bozuklukları ciddi şikayetlere yol açabilir.

Bacaklarda şişmeye sebep olan diğer sorunlar. Lenfödem, kalp hastalıkları, böbrek hastalıkları, kimi ilaçlar, bazı hormonal bozukluklar sayılabilir.

Yukarıdaki rahatsızlıkları varis, venöz yetmezliklerden ayırmak aslında dikkatli bir sorgulama ve muayene ile kolaydır.

Varis – Venöz Yetmezlik Tedavi Planı

Varis ve venöz yetmezlik tedavisi planlanırken hastaları genellikle 3 gruba ayırmak gerekir.

Venöz yetmezlik olup bacaklarında varis görünümü bulunmayan hastalar:  Bu hastalarda muayene sırasında gerçekleştirilen doppler ultrason değerlendirmesi ile derindeki ve yüzeydeki damarların durumları incelenir. Çok ileri düzeyde bulunmayan venöz yetmezliklerde hastanın ciddi şikayetleri bulunmuyorsa genellikle varis çorabı kullanma, ayakta sabit olarak çok bulunmama, uzun oturmalardan uzak durma, egzersiz, kilo verme ve bazı ilaçlarla destekleyerek hastalar izlenebilir. İlerleyen zamanda şikayet ve doppler bulgularına göre cerrahi işlem önerilebilir. Doppler ultrasonla gerçekleştirilen damarlar çok genişlemiş, venöz yetmezlik süresi uzun ve hatta normal kan akımı yavaşlamışsa söz konusu bu hastalarda safen damarlarının kapatılması ön plana alınması gereken bir tedavi olabilmektedir.

Venöz yetmezlikle beraber bacaklarında varisleri olan hastalar: Söz konusu bu gruba giren hastalarda operatif tedavilere daha sıcak yaklaşmaktayız.

Varis komplikasyonları gelişmiş hastalar: Bu hasta grubunda ise ayak bileklerinde renk değişikleri gerçekleşmiş, bacaklarındaki ödemleri oldukça belirginleşmiş, kaşıntıları olan, duyu bozuklukları başlamış, tekrarlayan tromboflebitler geçiren hastalarda çok geç kalınmamışsa cerrahi tedavi seçenekleri ve devamlı varis çorabı kullanımı çoğunlukla en doğru seçenek olarak karşımıza çıkmaktadır.

Varis Hastalığını Hafife Almayın

Venöz yetmezlikler ve varisler özellikle son dönemde toplumda çok sık görülmeye başlamıştır. Esasen basit gibi görünseler de oluşturabilecekleri sorunlar ve komplikasyonlar ciddi tehlikeler meydana getirebilmektedir. Öte yandan derin toplardamarlarda meydana gelecek pıhtılar kalıcı olabilmekte ilerleyen yaşantıda hastanın yaşam düzeyini önemli miktarda bozacak sekeller bırakabilir. Yine bacakta oluşacak varis egzamaları veya ülserleri hem çok can yakan hem de tedavisi oldukça zor ve uzun rahatsızlıklardır Bu sebeple venöz yetmezlik belirlenen hastaların iyi değerlendirilmesi, hastalıkla ilgili bilgilendirilmesi ve gerekli tedbirlerin alınması hastaların rahat bir yaşam sürmeleri için önemlidir. (Haber Merkezi)