Türkiye’nin en verimli havzalarından biri olan Amik Ovası’na ev sahipliği yapan Hatay, geleneksel tarımın tıkandığı noktada "üreten tarım" modelinin pilot bölgesi olmaya aday. Deprem sonrası toparlanma sürecindeki şehir için tarım, sadece bir ekonomik faaliyet değil, aynı zamanda sosyolojik bir tutunma noktası.
Hatay tarımı, son yıllarda iklim değişikliği ve yanlış su yönetimi nedeniyle ciddi bir sınav veriyor. Bölgedeki temel sorunlar şu şekilde kristalleşiyor:
-Amik Ovası’nda aşırı pompalama nedeniyle yeraltı suları kritik seviyelere indi. Bu durum, toprağın tuzlanmasına ve verimin düşmesine neden oluyor.
-Pamuk ve mısır odaklı üretim, toprağın mineral dengesini bozarak dışa bağımlı gübre kullanımını artırıyor.
-Üretilen yaş sebze ve meyvenin %25’i, uygun soğuk hava depoları ve entegre tesis eksikliği nedeniyle sofraya ulaşmadan zayi oluyor.
Hatay’ın tarımsal potansiyelini "tükenen" modelden kurtarıp "üreten ve koruyan" bir yapıya kavuşturmak için şu adımlar hayati önem taşıyor:
-Hatay'ın karakteristik ürünleri olan zeytin, narenciye ve pamukta Hassas Tarım (Precision Farming) sistemine geçilmeli. Akıllı sensörler sayesinde, sadece ihtiyaç duyulan ağaca, ihtiyaç duyduğu kadar su ve gübre verilerek girdi maliyetleri minimize edilebilir.
-Hatay, sahip olduğu jeotermal kaynaklarla "üreten tarım"ın enerji ayağını güçlendirebilir. Jeotermal ısıtmalı seralar, bölge çiftçisinin mevsim dışı üretim yaparak ihracat kapasitesini artırmasını sağlar.
-UNESCO Gastronomi Şehri unvanına sahip Hatay’da, tarımsal üretim doğrudan mutfakla birleşmeli. Coğrafi İşaretli Ürünler (Samandağ Biberi, Antakya Altınözü Zeytinyağı vb.) üzerinden kurulacak kooperatifler, çiftçinin ürününü aracı olmadan değerinde satmasını sağlar.
Su yönetiminde Salma sulama (Vahşi Sulama ) yerine Akıllı damlama ve basınçlı sulama,
Pazar analizsiz ekim Üretim tipi yerine Sözleşmeli ve planlı üretim,
Teknoloji de Yoğun İnsan Gücü ve tecrübe yerine Veri Analitiği ve dron destekli İlaçlama,
Pazarlama da Toptancı odaklı satış yerine Dijital Kooperatifçilik ve doğrudan ihracat, uygulanmalıdır.
Ziraat Mühendisleri Odası Hatay Şubesi raporlarına göre, Asi Nehri’nin su kalitesinin korunması ve Amik Ovası’ndaki drenaj kanallarının rehabilitasyonu, bölge tarımının sürdürülebilirliği için ilk maddedir.
Bilimsel veriler, Hatay'da Onarıcı Tarım tekniklerine geçilmesinin 5 yıl içinde toprak verimliliğini %20 artırabileceğini göstermektedir.
"Hatay'ın toprağı sadece tohumu değil, bir kentin geleceğini de büyütür. Bu toprakları dijitalleşme ve doğru su politikasıyla korumak, gelecek nesillere borcumuzdur."
