Güney Çin Denizi haritada geniş bir mavi alan gibi görünür. Oysa bu sular, günümüz jeopolitiğinin en yoğun rekabet sahalarından biridir. Küresel ticaret yolları buradan geçer. Enerji akışları burada şekillenir. Bölgesel güç dengeleri burada sınanır. Bu nedenle denizin üzerinde görünen sakinlik, altında süren stratejik mücadelenin büyüklüğünü gizler.

Malezya tam da bu mücadelenin merkezinde yer alıyor.

Kuala Lumpur açısından mesele yalnızca deniz yetki alanları veya haritalar üzerindeki çizgilerden ibaret değil. Enerji güvenliği, ekonomik büyüme, ulusal egemenlik ve bölgesel istikrar aynı denklem içinde ele alınmak zorunda. Bu nedenle Malezya'nın Güney Çin Denizi politikası sert söylemlerden çok dikkatli hesaplara dayanıyor.

Bu yaklaşımın en somut örneklerinden biri Kasawari doğal gaz sahasıdır.

Kasawari yalnızca ekonomik bir yatırım değildir. Malezya'nın enerji güvenliği, ihracat kapasitesi ve münhasır ekonomik bölge üzerindeki hak iddiaları açısından stratejik öneme sahiptir. Ancak bu tür projeler, tartışmalı deniz alanlarında yer aldıkları ölçüde ekonomik olmaktan çıkar ve doğrudan jeopolitik bir anlam kazanır.

Tam bu noktada Çin faktörü devreye giriyor.

Pekin'in Güney Çin Denizi'ndeki yaklaşımı son yıllarda daha görünür hale geldi. Sahil güvenlik unsurları, deniz milisleri ve sürekli varlık gösterme stratejisi, bölgedeki diğer aktörler üzerinde baskı oluşturuyor. Bu baskı çoğu zaman doğrudan askerî çatışma şeklinde ortaya çıkmıyor. Daha çok hak iddialarını sahada görünür kılmaya yönelik uzun vadeli bir strateji olarak uygulanıyor.

Malezya'nın verdiği cevap ise dikkat çekici ölçüde ölçülü.

Kuala Lumpur ne yüksek perdeden meydan okumayı tercih ediyor ne de geri çekilmeyi. Bunun yerine bazı uzmanların "üç ayaklı deniz diplomasisi" olarak tanımladığı bir çizgi izliyor: caydırıcılık, görünürlük ve iş birliği.

İlk unsur caydırıcılık.

Kraliyet Malezya Donanması ile Malezya Denizcilik İcra Ajansı'nın yürüttüğü devriye faaliyetleri, bölgedeki varlığın sürdürülmesine hizmet ediyor. Son dönemde bu kapasiteye yeni teknolojiler de eklenmeye başladı. Malezya Kraliyet Hava Kuvvetleri'nin envanterine giren Türk yapımı ANKA-S insansız hava araçları bu açıdan dikkat çekiyor. Ancak burada önemli olan platformun kendisinden çok sağladığı kabiliyettir. Çünkü Güney Çin Denizi'ndeki mücadelede mesele yalnızca kuvvet bulundurmak değil, sürekli gözetlemek ve durumsal farkındalığı koruyabilmektir.

İkinci unsur görünürlük.

Luconia çevresindeki faaliyetler, enerji projelerinin sürdürülmesi ve deniz alanlarındaki sürekli mevcudiyet, fiilî egemenlik iddiasının pratik araçları olarak kullanılıyor. Labuan Hava Üssü'nde konuşlandırılan ve uzun süre havada kalabilen ANKA-S sistemleri de bu görünürlüğün yeni bileşenlerinden biri haline geliyor. Çünkü egemenlik iddiaları yalnızca diplomatik açıklamalarla değil, sahadaki sürekli varlıkla da destekleniyor.

Üçüncü ve belki de en önemli unsur ise iş birliği.

ASEAN çerçevesinde yürütülen diplomatik girişimler, Endonezya ve Tayland gibi bölge ülkeleriyle geliştirilen koordinasyon mekanizmaları, Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri ile sürdürülen güvenlik ilişkileri aynı stratejik hedefe hizmet ediyor: yalnızlaşmamak.

Çünkü Güney Çin Denizi'nde yalnız kalmak, pazarlık gücünü kaybetmek anlamına gelebilir.

Bölgesel gelişmeler bu denklemi daha da karmaşık hale getiriyor. Özellikle Tayvan Boğazı'nda yükselen gerilim, Güney Çin Denizi'ndeki her hareketin stratejik önemini artırıyor. Bir bölgede yaşanan kriz ihtimali, diğer bölgelerdeki aktörlerin hesaplarını doğrudan etkiliyor. Bu nedenle Malezya yalnızca kendi kıyılarına veya enerji sahalarına odaklanamıyor; daha geniş Asya-Pasifik güvenlik mimarisini de dikkate almak zorunda kalıyor.

Bu durum Kuala Lumpur'u klasik anlamda bir taraf seçme siyasetinden uzak tutuyor.

Malezya ne Çin karşıtı bir cepheye katılıyor ne de Pekin'in taleplerine bütünüyle uyum sağlıyor. Bunun yerine hareket alanını korumaya çalışan, riskleri dağıtan ve denge kurmaya odaklanan bir yaklaşım benimsiyor. ANKA-S tedariki de bu yaklaşımın bir uzantısı olarak okunabilir. Çünkü Kuala Lumpur'un amacı bölgedeki askerî dengeyi değiştirmekten çok, kendi karar alma kapasitesini güçlendirmek ve sahadaki gelişmeleri daha yakından takip edebilmektir.

Belki de Malezya'nın hikâyesini önemli kılan tam olarak budur.

Güney Çin Denizi'nde güç her zaman en büyük filoya sahip olmak anlamına gelmiyor. Bazen güç, baskı altında yönünü kaybetmemek, acele kararlar vermemek ve uzun vadeli çıkarlarını koruyacak alanı sabırla inşa edebilmektir.

ANKA-S'lar bu stratejinin merkezinde değil; fakat onu destekleyen yeni araçlardan biri olarak dikkat çekiyor. Çünkü günümüz deniz jeopolitiğinde bazen en değerli unsur, daha büyük bir donanmaya sahip olmak değil, ufkun ötesinde olup biteni herkesten önce görebilmektir.

Kaynakça

-Ralf Emmers, Maritime Security and the South China Sea.

-Ho Jae-Hoon & Ian Storey, Southeast Asia and the South China Sea.

-M. Taylor Fravel, Strong Borders, Secure Nation.

-Carlyle A. Thayer, ASEAN and the South China Sea.

-Chin-Hao Huang Kuik Cheng-Chwee, Malaysia’s Foreign Policy and the South China Sea.

-Ian Storey, The Taiwan Strait and Regional Security Dynamics.